Trẻ em có tốc độ phát triển não bộ cực kỳ nhanh chóng, trong vòng 6 năm đầu đời não bộ đã đạt đến 80% khả năng phát triển. Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp cho các bậc cha mẹ những phương pháp tác động hết sức đơn giản nhưng hiệu quả cao để phát triển năng lực não bộ của trẻ.

1. Trò chơi cảm âm

tro-choi-cam-am

tro-choi-cam-am

– Nên bắt đầu càng sớm càng tốt bằng cách bật nhạc trong phòng trẻ ngay từ khi trẻ mới chỉ biết ti mẹ, ngủ và khóc.
– Nhạc thiếu nhi cũng tốt nhg nếu có thể hãy cho trẻ nghe nhạc hòa tấu với nhiều loại nhạc cụ như baroque, nhạc cổ điển…
– Khi bạn muốn cho trẻ học chơi một nhạc cụ nào đó thì nên bắt đầu vào giai đoạn 3 tuổi.
Cho trẻ làm quen nhạc cụ từ 2 tuổi thì việc học nhạc sau này sẽ thuận lợi hơn nhiều.
– Mẹ hãy chơi trò cảm nhận âm nhạc bằng cơ thể cùng bé.
– Không nên ép buộc vì có thể khiến trẻ ghét âm nhạc.

2. Đọc sách tranh

doc-sach-tranh

doc-sach-tranh

– Trẻ thích được đặt ngồi lên đùi và cảm nhận bàn tay bạn vỗ nhè nhẹ lên lưng trong lúc lắng nghe.
– Trẻ thích thú với việc nghe đọc sách bởi chúng cảm nhận được tình yêu thương từ hoạt động này.
– Khi lượng từ ngữ tích lũy đủ lớn sẽ tạo nên khả năng biểu đạt, khả năng viết lách và đọc hiểu.
– Những cuốn sách dày khoảng 10 trang, cỡ chữ to, có sự lặp lại các tình tiết là lý tưởng nhất.
– Khi trẻ đòi bạn đọc đúng “trang này” thì hãy đọc cho trẻ, bất kể đó là trang đã đọc rồi.

3. Trò chơi với Flashcard

tro-choi-voi-flash-card

tro-choi-voi-flash-card

– Đây là trò chơi cho trẻ xem rất nhanh những tấm thẻ có chữ hoặc hình vẽ, kích hoạt phản ứng mau lẹ của não phải.
– Chìa khóa của trò chơi này là “Tốc độ” và “Số lượng”.
– Kích thích cho trẻ với tốc độ thật nhanh: Không quá 1s cho 1 tấm thẻ.
– Tối thiểu 50-100 thẻ, lý tưởng nhất là 200 tấm với mỗi lần chơi.
– Lưu ý, không để ngón tay cầm thẻ che mất một phần chữ hoặc hình ảnh vì khi đó thông tin truyền đi đã không còn toàn vẹn.
– Hình ảnh, chữ và ngôn ngữ phải được truyền cùng lúc. Bạn phải đưa ra cùng lúc cả từ “Táo” lẫn hình trái táo” để trẻ thu nạp đồng thời bằng cả tai và mắt.

4. Trò chơi màu sắc

tro-choi-mau-sac

tro-choi-mau-sac

– Nuôi dưỡng khả năng cảm thụ hội họa từ sự cảm nhận biến đổi nhỏ nhất của màu sắc.
– Bắt đầu bằng 3 màu cơ bản: Đỏ, xanh dương, vàng.
– Để 3 trái bóng đỏ, xanh dương, vàng vào hộp rồi nói: “Lấy cho mẹ trái bóng đỏ”. Khi trẻ lấy được trái bóng đỏ, hãy tiếp túc “Trái bóng xanh dương”, cuối cùng là vàng.
– Sau khi trẻ thuộc hết 3 màu cơ bản thì chuyển sang bảng sáp màu 12 màu.
– Có thể lặp lại với các đồ vật màu sắc trong nhà.
– Khuyến khích bé thử nghiệm pha màu bằng hộp màu nước.
– Vẽ cũng là một hoạt động tự biểu hiện như nói và viết. Trò này còn giúp trẻ nuôi dưỡng năng lực biểu hiện phong phú.

5. Trò chơi hình khối

tro-choi-hinh-khoi

tro-choi-hinh-khoi

– Mục đích là trang bị cho trẻ khả năng nhận biết hình dạng một vật từ nhiều góc nhìn
– 0-3 tuổi, trẻ cần nhận biết 10 hình cơ bản sau: Hình tròn, tam giác, vuông, chữ nhật, bầu dục, hình sao, hình chữ thập, ngũ giác, lục giác, hình thang.
– Trong quá trình chơi, hãy dạy trẻ về cấu trúc của hình. VD: Hình tròn tạo nên từ 2 hình bán nguyệt, hình vuông tạo thành từ 2 hình tam giác.
– Tận dụng các giáo cụ trực quan trong cuộc sống như: Cái đồng hồ hình tròn, Cái tivi hình chữ nhật…
– Sau khi nắm được khái niệm hình phẳng thì chuyển qua hình khối. Dạy trẻ về cấu trúc hình khối, như: Hình hộp vuông dc tạo thành từ 6 mặt hình vuông. Trẻ hiểu được hình khối sẽ có khả năng hình dung các bản vẽ thiết kế.

6. Trò chơi lớn nhỏ

tro-choi-lon-nho

tro-choi-lon-nho

– Mục đích dạy trẻ khái niệm độ lớn nhỏ của đồ vật.
– Có thể dùng ngay đồ đạc trong nhà để làm giáo cụ.
– Bước đầu, chọn các đồ vật có độ lớn nhỏ chênh lệch rõ rệt.
– Chọn những con thú bông có kích cỡ khác nhau sẽ khiến trò chơi thêm phần hấp dẫn.
– Cần mở rộng sang cả khái niệm trừu tượng như so sánh các nhân vật xuất hiện trong những cuốn sách tranh của con VD con voi và con kiến chẳng hạn.
– Nhận thức sự lớn nhỏ là quá trình được bắt đầu từ não phải với vai trò của thị giác, rồi chuyển sang não trái với chức năng phán đoán. Trẻ được chơi liên tục trò này khi bé thì khi trưởng thành sẽ có những ý tưởng rộng mở trước một vấn đề, phát huy năng lực giải quyết vấn đề vượt trội.

7. Trò chơi với bàn tay

 Trò chơi với bàn tay

Trò chơi với bàn tay

– Được ví như “Bộ não thứ hai”, bàn tay giữ vai trò quan trọng cả tư duy lẫn vận động của con người.
– Năm đầu đời, cho bé cầm bút vẽ nguệch ngoạch trên tờ giấy to để trải nghiệm cảm giác “cầm nắm”.
– Đầu tiên là cả bàn tay rồi dần chuyển sang các ngón tay.
– Sử dụng thành thạo bàn tay liên quan đến khả năng cầm kéo, cầm bút. Mục tiêu là sẽ hoàn thiện khả năng này khi bé tròn 3 tuổi.
– VD trò chơi: Thả bi vào lọ sau đó lấy ra, bóc dính sticker, luồn dây qua lỗ… Độ khó cần “vừa tầm” với trẻ. Như trò luồn dây, với trẻ 1 tuổi thì ko được nhưng với trẻ 3 tuổi lại là dễ.

8. Trò chơi tiếp xúc

tro-choi-tiep-xuc

tro-choi-tiep-xuc

– Tiếp xúc cơ thể với mẹ sẽ cho trẻ cảm giác tự tin bởi “bản thân được chấp nhận”
– Khi cảm nhận được yêu thương, trẻ sẽ có sự bình an trong tâm trí.
– Lời nói chính là để truyền tải tình yêu thương của mình tới con, nhưng cần thiết hơn ngôn từ là những tiếp xúc cơ thể.
– Trẻ cần bạn ôm ấp một cách tự nhiên, những lời âu yếm chân thật, bởi đứa trẻ nào cũng thèm khát hơi ấm & giọng nói của cha mẹ.

9. Trò chơi với những con số

tro-choi-voi-nhưng-con-so

tro-choi-voi-nhưng-con-so

– Mục đích tạo sự hứng thú đối với các con số. Cho trẻ ghi nhớ con số bằng một “tập hợp”, trẻ nắm bắt bằng thị giác, sau đó nhận thức bằng tưởng tượng.
– Cách chơi: Giơ tấm bìa cho trẻ xem thật nhanh, tốc độ chỉ đủ để trẻ nắm được cảm giác mà thôi. Lặp đi lặp lại nhiều lần trẻ sẽ đoán được chính xác chỉ sau vài tích tắc quan sát.
VD: Cho trẻ xem thật nhanh “79”, “74” rồi đặt câu hỏi: “79 là cái nào?”
– Sử dụng bàn phím giúp trẻ nhận thông tin bằng hình ảnh, trẻ có thể dễ dàng thu nạp hơn là hình dung qua những con số trên giấy.
VD: Số 5 đc tạo thành từ 2 và 3. Số 10 là 9 và 1; là 2 và 8; là 3 và 7
-> Trẻ sẽ học dc khái niệm “tập hợp, phân chia”

10. Trò chơi số lượng

tro-choi-so-luong

tro-choi-so-luong

– Giúp bé hiểu được khái niệm “lượng”
VD: Chia nước vào 2 cốc, cho bé xem “Cốc này nhiều”, “Cốc này ít”. Bé sẽ hiểu khái niệm nhiều và ít.
Hoặc chơi đất nặn, chia 1 cục đất nặn ra thành 2, hỏi bé xem cục nào nhiều hơn.
– “Lượng” còn gắn với phân số – không ít trẻ gặp khó khăn với các phép tính phân số khi đi học. Trò chơi này giúp bé hiểu và hình dung, phân số sẽ không còn là điều khó khăn nữa.
VD: Khi cho bé ăn bánh, bạn nói: “Con cho anh một nửa nhé, mình sẽ chia cái bánh thành 2 phần bằng nhau”. Hoặc “Có 3 người, mình chia làm 3 phần nhé”. Như vậy sẽ giúp bé hình dung 1/2 chính là một nửa.

11. Trò chơi kích thích năm giác quan

tro-choi-kich-thich-nam-giac-quan

tro-choi-kich-thich-nam-giac-quan

– Đưa trẻ đi dạo ngoài trời, hít hà hương hoa mỗi mùa, chạm tay vào chiếc lá khô… tới vườn bách thú, tham quan bảo tàng, bỏ qua suy nghĩ “bé thế này thì đã biết gì”
– Nghe các bài hát thiếu nhi, nhạc cổ điển, các âm thanh đa dạng khác. Học ngoại ngữ cũng nên bắt đầu từ thời thơ ấu.
– Cảm giác thông qua tiếp xúc nhất là sự tiếp xúc da với da, được gần gũi cha mẹ thì khả năng điều khiển cảm xúc của trẻ sẽ phát triển một cách tích cực.

12. Trò chơi ghi nhớ hình ảnh

tro-choi-ghi-nho-hinh-anh

tro-choi-ghi-nho-hinh-anh

– Quá trình ghi nhớ qua việc hiểu từ ngữ bằng não trái khiến chúng ta nhanh quên, ngược lại, trí nhớ hình thành từ hình dung của não phải lại sắc nét, khó quên.
– Khái niệm ghi nhớ theo phương pháp Shichida là ghi nhớ bằng hình ảnh.
– Hình ảnh ghi nhớ đc “chụp lại và lưu giữ” như những tấm ảnh và tái hiện khi cần thiết.
– Điểm lưu ý trong trò chơi này là cho trẻ xem thật nhanh và ấn tượng. Tuyệt đối không cho trẻ đủ thời gian để “nghĩ – hiểu”

13. Trò chơi xếp hình

tro-choi-xep-hinh

tro-choi-xep-hinh

– Bộ xếp hình là món đồ chơi được nhiều trẻ yêu thích. Việc tháo lắp lặp đi lặp lại giúp trẻ tăng cường khả năng trí não.
– Bắt đầu bằng việc cho trẻ chơi tháo lắp tùy hứng.
– Sau đó, bố mẹ xếp hình mẫu rồi cho trẻ bắt chước. Đừng quên khen ngợi con khi bé hoàn thành.
– Bạn có thể sử dụng sách hướng dẫn xếp hình để bé nhìn hình mẫu và xếp theo. Sau khi đã quen thì chỉ có bé xem một lần rồi gập lại để bé xếp theo trí nhớ.
– Bé 0-3 tuổi nên dùng bộ xếp hình ko màu, bắt đầu từ 2 khối, tăng dần lên 6 khối là vừa.

14. Trò chơi giác quan não phải

tro-choi-giac-quan-nao-phai

tro-choi-giac-quan-nao-phai

– Trò chơi tiêu biểu và dễ chơi nhất là trò “Tập tầm vông, tay không tay có”. Nắm đồ vật trong tay và đố con “tay nào có”. Trẻ không nhìn thấy và sẽ phải suy nghĩ, phán đoán.
– Hoặc khi đi ngoài đường, mẹ đố bé “Thử đoán xem đoàn tàu sẽ chạy từ hướng nào tới”…
– “Năm giác quan não phải” nói một cách dễ hiểu là khả năng cảm nhận đối với những sự vật không thể nhìn thấy hoặc nghe thấy.
Khả năng này càng phong phú thì càng có khả năng thấu hiểu người khác, nắm dc bản chất sự vật chính xác hơn, hoặc khả năng dễ dàng kết bạn…

15. Trò chơi ghép hình

tro-choi-ghep-hinh

tro-choi-ghep-hinh

– Đây là trò chơi nuôi dưỡng khả năng tưởng tượng, suy đoán, năng lực tư duy và cảm nhận hình ảnh.
– Cũng là một trò chơi cân bằng cả não trái và não phải.
– Cho trẻ bắt đầu chơi bằng việc tháo 1-2 miếng ghép ra, rồi đặt câu hỏi: “Miếng ghép này ở đâu nhỉ”, trẻ sẽ tìm cách ghép lại đúng chỗ.
– Ban đầu là những hình ghép 2 miếng, sau đó tăng dần số lượng miếng ghép cho phù hợp với độ tuổi của trẻ, VD trẻ 3 tuổi là khoảng 9 miếng.
– Mục đích của trò chơi này không phải là kỹ thuật ghép hình chính xác mà là nuôi dưỡng những ý tưởng tự do của trẻ

16. Trò chơi trí nhớ

tro-choi-tri-nho

tro-choi-tri-nho

– Trẻ rất thích những cuốn truyện có tranh minh họa, nên có thể sử dụng tâm lý này để gắn với trò chơi ghi nhớ.
– Khi dùng các bức hình chơi trò ghi nhớ, bạn nên nghĩ ra một câu chuyện ấn tượng, dễ nhớ và diễn tiến theo trình tự từ ngữ bạn muốn trẻ học

17. Trò chơi ám thị tích cực

tro-choi-am-thi-tich-cuc

tro-choi-am-thi-tich-cuc

Trẻ sẽ tiếp thu những lời nói của cha mẹ và biến chúng thành hành vi.
– Những lời nói khơi gợi tiềm thức tích cực rất quan trọng với trẻ
VD: “Con đi giày giỏi quá”, “Con dọn dẹp sạch sẽ ghê”, “con làm đc rồi”…
– Trẻ sẽ xây dựng hình ảnh bản thân “tự tin vào khả năng của mình”.
– Những lời nói tiêu cực sẽ khiến trẻ thấy buồn bực và dẫn đến tâm lý phản kháng.

18. Trò chơi rèn luyện trí tưởng tượng

tro-choi-ren-luyen-tri-tuong-tuong

tro-choi-ren-luyen-tri-tuong-tuong

– Trò chơi bắt chước rất hiệu quả đối với việc kích thích trí tưởng tượng cho trẻ ở thời kỳ này.
– Bạn có thể mở các bài hát thiếu nhi, rồi làm các động tác mô phỏng con vật trong bài hát đó.
– Lưu ý, khi hướng dẫn trẻ chơi đồ hàng không nên quá chú trọng vào yếu tố khiến trẻ vui thích, mà tập trung vào việc khuyến khích trẻ vận dụng 5 giác quan để kích thích trí tưởng tượng.
VD: Khi chơi trò nấu ăn, hãy hỏi con “Món này mùi vị thế nào nhỉ?” “Món này thơm quá nhỉ”….
Những câu nói như thế sẽ giúp trẻ biến “tưởng tượng” thành “hiện thực”.

19. Trò chơi liên tưởng

tro-choi-lien-tuong

tro-choi-lien-tuong

– Tiêu biểu là chơi Nối từ. Bắt đầu với một từ rồi nghĩ ra từ có liên quan.
VD: Trứng gà > Gà mái > Mái tóc
– Trò chơi liên tưởng kiểu như Nối từ hay Giải ô chữ có tác dụng tăng vốn từ cho trẻ.
– Luyện tập tích cực trò này sẽ giúp trẻ có khả năng biểu đạt phong phú, phát triển năng lực đọc hiểu sau này.
– Bắt đầu bằng các danh từ, rồi tăng dần bằng tính từ, động từ.

20. Vẽ tranh

ve-tranh

ve-tranh

– Hãy đưa cho trẻ giấy và bút vẽ. Hãy đặt câu hỏi: “Con vẽ gì vậy?” và để trẻ tự do vẽ bất kể thứ gì mình thích.
– Hãy cố gắng cho trẻ vẽ trên khổ giấy to nhất có thể để trẻ tha hồ vẽ vời nguệch ngoạch với cảm giác không giới hạn.
– Ngay cả khi trẻ vẽ ra ngoài mép giấy, dây bẩn lên bàn hay sàn thì cũng đừng trách mắng.
– Ko ép trẻ vào những khuôn mẫu có sẵn, kiểu như: Mặt trời màu đỏ, biển màu xanh… Hãy để trẻ tự do với sáng tạo của mình.
– Vẽ cũng là một phương thức biểu đạt cá nhân, đem đến cho trẻ cảm giác tự tin vào bản thân.

21.  Trò chơi mê cung

tro-choi-me-cung

tro-choi-me-cung

– Trò chơi mê cung có 2 loại: Mê cung đường đi và Mê cung tư duy
– Trẻ 0-3 tuổi, bắt đầu với trò “mê cung đường đi”, mục đích là trẻ có thể vẽ đc đường đi từ vạch xuất phát tới điểm đích.
– Sau khi cho trẻ tự do vẽ các đường nguệch ngoạc, hãy dạy trẻ vẽ đường đi tuân theo nguyên tắc. Khi đó tư duy hướng đến đích sẽ hình thành một cách tự nhiên trong đầu trẻ.
– 4-6 tuổi, Hãy bắt đầu trò Mê cung tư duy bằng cách yêu cầu trẻ quan sát toàn cảnh. Sau đó là: Ý thức về đích đến, phân tích, xử lý thông tin – một quá trình nâng cao khả năng tư duy của trẻ.

22. Trò chơi tự giới thiệu

tro-choi-tu-gioi-thieu

tro-choi-tu-gioi-thieu

– Trẻ 2-3 tuổi là chơi được trò này rồi.
– Rèn luyện kỹ năng thể hiện bản thân và truyền đạt chính xác ý kiến cá nhân ngay từ nhỏ.
– Cho trẻ tự giới thiệu với nội dung theo công thức “tuổi +1”, nghĩa là: Với trẻ 2 tuổi thì giới thiệu 3 yếu tố (tên/ tuổi/ đồ ăn yêu thích) VD: “Con tên là A, con 2 tuổi, con thích ăn táo”, “Con tên là B, con 3 tuổi, con thích ăn táo và chơi xếp hình”.
– Tạo không khí vui vẻ khi chơi. Bạn có thể cho con cái micro đồ chơi để con phấn chấn khi giới thiệu.

23. Trò chơi cảm thụ ngôn ngữ

tro-choi-cam-thu-ngon-ngu

tro-choi-cam-thu-ngon-ngu

– Bạn có thể lấy các bài thơ, ca dao, tục ngữ, những câu danh ngôn… để chơi cùng trẻ.
– Ưu tiên việc trẻ cảm nhận nhịp điệu ngôn từ hơn là thuộc lòng chúng.
– Cũng đừng bắt trẻ phải hiểu ý nghĩa của những từ ngữ đó.

24. Trò chơi đồng hồ

tro-choi-dong-ho

tro-choi-dong-ho

– Từ khi trẻ lên 2 tuổi là có thể dạy trẻ khả năng nhận thức về thời gian.
– Bạn có thể sử dụng 1 cái đồng hồ đồ chơi & dạy trẻ giờ chẵn, kết hợp và giờ giấc sinh hoạt để dạy trẻ nếp sinh hoạt lành mạnh, đúng giờ. VD như: “Dậy thôi con, bây giờ là 7 giờ rồi”, “12h rồi, mình đi ăn cơm thôi”, 10h tối rồi, giờ mình đi ngủ thôi”.
– Sau khi trẻ đã quen, bạn có thể tăng dần mức độ khó, dạy tới “..giờ.. phút” .

25. Trò chơi so sánh

tro-choi-so-sanh

tro-choi-so-sanh

– Trò chơi giúp hiểu về việc so sánh sự vật: Cái này dài – cái kia ngắn, cái này to – cái kia nhỏ, cái này cao – cái kia thấp..
– Bắt đầu bằng phép so sánh 2 đồ vật, từ những thứ xung quanh, gần gũi với cuộc sống như cây bút chì, thú bông, đồ xếp hình…
– Khi bé đã hiểu thì tăng dần số đồ vật và xếp thứ tự cho chúng.

26. Trò chơi mua bán

tro-choi-mua-ban

tro-choi-mua-ban

– Trò chơi này rất cần thiết giúp trang bị kỹ năng quản lý tiền bạc cho cuộc sống.
– Hãy chơi bằng tiền đồ chơi cùng bé. Ban đầu, hãy bỏ qua mệnh giá, chỉ tập trung vào yếu tố “trao đổi” giữa tiền và đồ vật.
– Tùy theo độ tuổi và mức độ nắm bắt của trẻ mà nâng dần độ phức tạp của trò mua bán, như là mua nhiều thứ thì tổng tiền là bao nhiêu, tiền thừa là bao nhiêu..

 


Bài viết liên quan