Để hiểu biết được “nghệ thuật canh trứng ” chúng ta cần nắm được những vấn đề sau: chu kỳ kinh là gì? sự phát triển của nang noãn trong mỗi chu kỳ kinh? Canh trứng bắt đầu vào ngày nào của chu kỳ kinh? Những dấu hiệu báo hiệu trứng chuẩn bị phóng noãn? Và những dấu hiệu báo hiệu trứng vừa mới phóng noãn? “Quan hệ” vào thời điểm nào thì khả năng có con là cao nhất? …

1. Chu kỳ kinh (CKK)

1 CKK được tính từ ngày đầu tiên có kinh cho đến trước ngày khởi điểm của chu kỳ tiếp theo. Trung bình CKK kéo dài 28 ngày nhưng cũng có thể thay đổi trong khoảng 21 dến 35 ngày.
– Ví dụ: 1 phụ nữ ngày 1/06/2012 bắt đầu có kinh, 4 ngày sau sạch kinh đến ngày 29/06/2012 lại thấy kinh. Thì CKK của người phụ nữ đó bắt đầu từ ngày 1/6/2012 và kết thúc vào ngày 28/06/2012, ngày 29/06/2012 bắt đầu CKK tiếp theo.

2. Sự phát triển của nang noãn trong 1 CKK

  • Trong mỗi CKK tự nhiên mỗi tháng thường chỉ có 1 trong những noãn phát triển thành noãn trưởng thành (Nang trứng trội) ở 1 trong 2 buồng trứng. Nang trứng trội này mới có khả năng thụ thai. Số noãn còn lại sẽ teo nhỏ dần sau đó mất đi.
  • Nang trứng trội phát triển nhanh. Trung bình mỗi ngày đường kính trung bình tăng khoảng 2-3mm (đường kính trung bình là chỉ số trung bình của 3 chiều: 2 chiều theo diện cắt dọc và 1 chiều theo diện cắt ngang). Nang trứng trội phát triển đến giai đoạn trưởng thành (chuẩn bị phóng noãn) thì đường kính trung bình vào khoảng 20-25mm.
  • Nang trưởng thành sẽ tiến hành phóng noãn, thường vào ngày 14 (đối với CKK 28 ngày).
  •  Thời gian rụng trứng thay đổi rất nhiều trong từng chu kỳ, tức là ko phải cứ chu kỳ kinh 28 ngày thì ngày 14 là ngày rụng trứng.

3. Trong một chu kỳ, bắt đầu “canh trứng khi nào?

Bắt đầu canh trứng vào ngày thứ 10. Sau đó 2 ngày siêu âm 1 lần đến khi đường kính trung bình của noãn đạt 15mm thì mỗi ngày siêu âm 1 lần đến khi trứng trưởng thành và phóng noãn.

4. Những dấu hiệu trứng chuẩn bị phóng noãn (chuẩn bị rụng)

  • Nang trứng chội đạt kích thước trưởng thành với đặc điểm: đường kính trung bình 20-25mm, căng tròn hoặc ovale, thành mỏng, đều, sắc nét, dịch trong nang trong.
  • Niêm mạc tử cung dày khoảng 9-10-11-12mm, hình 3 lá.
  • Cổ tử cung lúc này quan sát kỹ có thể thấy ít dịch.

5. Dấu hiệu trứng vừa mới phóng noãn (vừa rụng)

  • Trên cơ sở nang trứng trưởng thành của siêu âm ngày hôm trước với những dấu hiệu báo hiệu chuẩn bị phóng noãn như trên, ngày hôm sau siêu âm thấy:
    + Không còn nang trứng hoặc nang trứng giảm kích thước ít nhất 1/2 đường kính trước khi phóng noãn.
    + Bờ nang trở nên dày, không đều.
    + Có dịch tự do ở túi cùng Dousglas (Khi cơ thể có sự thay đổi như: rụng trứng hoặc viêm nhiễm thì các dịch sẽ đọng lại ở túi cùng douglas. Nếu dịch douglas <6mm thì là bình thường, ví dụ như hiện tượng rụng trứng. Nhưng nếu >6mm thì có thể là viêm nhiễm, như viêm phần phụ, viêm ruột thừa, viêm nội mạc tử cung…)
    + Có ít dịch ở kênh cổ tử cung.
  • Vào ngày rụng trứng, thân nhiệt tăng 0,3-0,5 độ C. Tuy nhiên dùng phương pháp đo thân nhiệt thường không đúng. Do cơ thể chịu tác động của nhiệt độ bên ngoài. Có thể do nóng hoặc sốt đều làm thân nhiệt tăng.
    Lâm sàng người phụ nữ có thể thấy dịch nhầy với đặc điểm: trong, dẻo, có tính đàn hồi. -> Đây là dấu hiệu rõ nhất chị em không cần siêu âm vẫn biết được khi nào trứng rụng.
  • Quan hệ vào thời điểm ngay khi trứng vừa phóng noãn (trong 12-24h) thì khả năng có con là cao nhất.

Một số điều cần lưu ý trong quá trình “canh trứng”

  • Thông thường ở mỗi CKK tự nhiên chỉ có 1 nang trứng phát triển thành nang trứng trội, nhưng đôi khi cũng có 2 nang trứng phát triển trội – điều này giải thích tại sao có hiện tượng sinh đôi khác trứng.
  • Nang trứng trội phát triển thành nang trứng trưởng thành và phóng noãn vào giữa CKK, nhưng đôi khi không phóng noãn hoặc phóng noãn muộn vào cuối CKK hoặc vào đầu CKK tiếp theo – điều đó giải thích tại sao có phụ nữ lại thụ thai vào cuối hay đầu CKK.
  • Vào thời điểm nang trứng chuẩn bị phóng noãn niêm mạc tử cung dày khoảng 9-10-11-12mm nhưng nếu vào thời điểm này niêm mạc tử cung quá mỏng (<5mm) hoặc quá dày (>13mm) điều này có liên quan đến giảm tỷ lệ có thai hoặc tăng tỷ lệ sảy thai.
  • Ngoài phương pháp tính ngày trứng rụng theo vòng kinh & siêu âm đầu dò theo dõi sự phát triển nang trứng, bạn có thể dùng que thử trứng: Que thử rụng trứng sẽ phát hiện việc tăng nồng độ hormon lutein hóa (luteinizing hormone – LH) trong nước tiểu. Tăng LH trong nước tiểu là báo hiệu bạn sẽ rụng trứng. Nước tiểu để thử được lấy sau khi đi tiểu bình thường vào buổi sáng sớm khi vừa ngủ dậy.